Gedrag en Gehoorzaamheid

Er zijn vele hondenscholen die gehoorzaamheidcursussen geven.
Het begint met de puppytraining en er zijn vaak vervolgcursussen voor de gevorderde hond. Het belangrijkste doel is de socialisatie en de basisopvoeding van de hond. De hondenscholen bepalen zelf de inhoud van deze cursussen en ook of ze al dan niet een examen willen afnemen ter afsluiting. Wie daarna bij zijn club verder wil gaan met Gedrag & Gehoorzaamheid als hobby en sport, kan via de Koninklijke Nederlandse Kennelclub "Cynophilia" een landelijk erkend diploma halen en deelnemen aan wedstrijden in competitieverband.

Foto: Vak zenden met af

Naast de K.N.K. Cynophilia is ook de Federatie Hondensport Nederland (FHN) actief op het gebied van hondensport.
De FHN is opgericht op 1 april 1992. Elke vereniging, stichting of particuliere instelling actief op het gebied van de hondensport, die toegankelijk is voor honden van alle rassen en kruisingen kan zich aansluiten.
De FHN voert een eigen G&G-programma, compleet met diplomalijn en wedstrijdcompetitie. Voor meer info zie www.fhn.nl Let op, er bestaan overeenkomsten met de G&G van Cynophilia, maar er zijn ook grote verschillen zowel nationaal als internationaal. Het G&G-programma van de FHN blijft hier buiten beschouwing. De K.N.K. Cynophilia, de vereniging van kynologen, is aangesloten bij de Raad van Beheer.

Het G&G programma van Cynophilia.     Klik hier voor voor een compleet overzicht 
Het programma start bij de G&GB (Beginners) en daarna volgen de G&G1, de G&G2 en de G&G3.
De G&G3 klasse komt overeen met het internationale Obedience wedstrijdreglement van de FCI. In de G&G is het de sport welke baas-hond combinatie de voorgeschreven oefeningen met de minste fouten en dus de meeste punten uitvoert. Er zit veel raffinement in de oefeningen. Een paar voorbeelden: de hond leert op grote afstand verschillende posities (zit, sta, lig) in te nemen zonder dat de hond zich verplaatst. De hond leert vlot voor komen met afstoppen en heel lang roerloos stil blijven zitten. De G&G heeft vaardigheden overgenomen uit andere hondensporten en deze vervolgens speciaal voor de G&G bewerkt. Uit de jacht komen het vlak apport, het apport over de horde, het apport met richting en (techniek) apporteren zonder te kauwen. Uit de africhting komt de sorteerproef. Je leert de hond de beginselen van geurdiscriminatie: hij leert een stokje selecteren met zijn neus en deze vervolgens apporteren. Hoe verder je komt, des te leuker het wordt. De uitdaging is het aanleren van steeds nieuwe technieken. De oefeningen worden steeds moeilijker en er wordt steeds meer perfectie verwacht met steeds minder commando's. Alles moet in een keer goed. Lichaamstaal wordt afgeleerd. Je leert alleen je stem te gebruiken. Dan pas komt de aap uit de mouw: luistert je hond werkelijk naar wat je zegt of kijkt hij voornamelijk naar wat je doet? Je leert consequent te zijn (is niet het zelfde als streng). Door het vele werken onder appèl vorm je een heel baasgerichte, gehoorzame en stabiele hond. Je ontwikkelt een heel hechte band met je hond. Jij en je hond, jullie worden een team.

Vanaf de komst van het G&G programma was er kritiek op de aanpak. Het zou een te zwaar programma zijn voor de honden en de keuringswijze zou te streng zijn. Uiteindelijk is met ingang van 2004 het programma drastisch gewijzigd. Er zijn twee knelpunten die opgelost moeten worden. Dat is de instroom naar de G&G1 en de doorstroom naar de G&G2. De G&GB wordt aan het programma toegevoegd en markeert het overgangsgebied van opvoeding naar sport. De G&G1 ondergaat een metamorfose en de G&G2 wordt op een paar punten aangepast. Alleen de G&G3 blijft ongewijzigd, vanwege de internationale aansluiting. Je kunt doorstromen van klasse B naar 1, 2 en 3 door in elke klasse het examen met ten minste 'Zeer Goed' resultaat af te sluiten.

Foto: Apport over de horde

Meer plezier voor baas en hond dankzij positieve trainingsmethoden.
In de beginjaren van de G&G (de jaren '50) waren de meest gangbare trainingsmethoden veelal gebaseerd op straf en dwang. De oefeningen werden er desnoods met harde hand in getraind onder het motto: "wie niet luisteren wil, die moet maar voelen". En baasjes die als zachte heelmeesters te werk gingen werden stevig toegesproken. Wie nu de verhalen van vroeger soms terug hoort zou denken dat een trainingsuurtje op de hondenclub verward wordt met een verblijf in een strafkamp.

Foto: Los volgen
Anders dan de jacht, de frisbee, de flyball of de behendigheid is de G&G nauwelijks zelfbelonend voor de hond. Of het moeten de apporteeronderdelen zijn voor hondjes zoals tollers. En zelfs de leuke apporteeroefeningen worden vaak verpest voor de hond, omdat er te veel druk op wordt gezet (het blok moet immers 'netjes' geapporteerd worden). Een oefening wordt pas leuk voor de hond als het baasje het leuk maakt. Dus, spelenderwijs trainen zonder dat er druk wordt uitgeoefend. En door goed gedrag te belonen precies op het juiste moment door het gebruik van de zgn. clicker Na het clicken krijgt de hond zijn beloning, de bal of een ander speeltje of een lekker voertje. Op een examen of op een wedstrijd zijn speeltjes en voer uit den boze. Maar dat hoeft geen probleem te vormen, want je kunt de hond goed laten wennen aan een uitgestelde beloning. Als je hem maar de zekerheid geeft dat die beloning er uiteindelijk altijd komt. De introductie van speelse en positieve trainingsmethoden, zoals de clickertraining, heeft haar vruchten afgeworpen. De G&G is ongekend populair. Bijna 55 jaar later is het G&G examen niet meer weg te denken uit de kynologie.
Foto: Indy met de Alley oop De G&G is bestemd voor veel rassen en zeker voor tollertjes. Het prettige is dat deze hobby geschikt is voor jong en oud en dat geldt voor zowel baas als hond. Ook de aanschaf van materieel valt mee. Het enige dat je in het begin nodig hebt (vanaf de G&G2 komt er meer bij kijken) is een dummy of een apporteerblok van hout of kunststof en eventueel een setje van 4 pionnetjes. En niet te vergeten, de alley oop.Bekend uit de Obedience. Een geweldig instrument voor het leren vlot uitsturen en terughalen van je hond. Kun je al mee beginnen als ze pup zijn. En gaaf dat ze het vinden!
Examens
Cynophilia stelt in 1953 het diploma Gedrag & Gehoorzaamheid in. De belangrijkste redenen destijds zijn dat een gehoorzame hond zeer gewenst is in de omgang voor zowel de baas als de maatschappij, honden met goed gedrag op tentoonstellingen beter handelbaar zijn en dat de kynologie er door bevorderd wordt, want het Gedrag & Gehoorzaamheidexamen is aanvankelijk niet bedoeld voor de doorsnee huishond. Was het gemiddelde aantal georganiseerde examens in de beginjaren twee, nu is dat ruim honderd per jaar. Op 26 september 1953 is de aftrap van het eerste G&G-examen in de dierentuin van Den Haag. KC De Hofstad is de organisator van het evenement, waarbij er zes slagen van de elf deelnemende honden. Bij het tweede examen een maand later is de uitslag een stuk minder positief: alle deelnemers zakken. Het is nu duidelijk: het G&G-examen vergt een goede voorbereiding. Werk aan de winkel voor de plaatselijke en regionale kynologenverenigingen.

Om deel te nemen aan het G&G examen in welke klasse dan ook, moet je in het bezit zijn van een logboek. Dit is het Rashondenlogboek voor honden met stamboom. Je kunt dit boekje bestellen via de Raad van Beheer. Doe dit ruimschoots op tijd, want zonder logboek geen examen.
In het logboek worden vanaf dit moment een hondenleven lang alle officiële prestaties bij Cynophilia op G&G gebied bijgehouden. De inschrijving voor het examen van Cynophilia loopt altijd via de club waar je traint, mits deze is aangesloten bij Cynophilia. De exameneisen en elke oefening uit elke klasse staan uitgebreid opgeschreven in het officiële reglement. Het loont de moeite het reglement in de voorbereiding van het examen goed te bestuderen, om na te gaan of je alle oefeningen tot in de details goed begrepen hebt. De oefeningen wegen niet alle even zwaar voor de eindscore. Sommige tellen voor 2 of 3, andere voor 4 of zelfs 5. Om te kunnen slagen voor de G&GB, 1, en 2 moet je tenminste 224 van max 320 punten hebben behaald (de cesuur voor de kwalificatie Zeer Goed). Voor de G&G3 zelfs 240 punten.
Locatie van het examen is het eigen vertrouwde terrein van de club waar je traint. De organisatie en leiding zijn deze dag volledig in handen van de door Cynophilia afgevaardigde keurmeester. Hij of zij zet het materieel uit in de ring, bepaalt van tevoren de startvolgorde en de volgorde waarin je de oefeningen loopt. En je eigen instructeur? Je eigen instructeur zal ongetwijfeld aanwezig zijn. Maar de inbreng zal beperkt blijven tot het samen inlopen van de honden en het geestelijk bijstaan van de kandidaten. Ook dat is hard nodig, want voor velen is het examen een zenuwslopende aangelegenheid. Je instructeur mag zich nergens mee bemoeien en als deze al hand- en spandiensten verricht, is dat alleen op uitdrukkelijk verzoek van de keurmeester. Alle instructies en uitleg over de regels in de ring krijg je van de keurmeester. Het examen begint bij de G&GB en eindigt met de G&G3. Als alle kandidaten hun examen gelopen hebben wordt er samen geluncht, terwijl de keurmeester de resultaten verwerkt. Daarna krijg je de examenuitslag meegedeeld. Elke kandidaat krijgt van de keurmeester een mondeling verslag en de cijferlijst samen met het logboek uitgereikt.                                                   Foto: Halt houden

Je bent geslaagd? Gefeliciteerd, het diploma krijg je (maanden) later meestal via je club uitgereikt. Je bent afgewezen?  Kop op, er zijn verschillende mogelijkheden om alsnog het diploma te halen, waaronder meedoen met een wedstrijd.

Wedstrijden
In 1969 heeft de Kynologenclub Kempen een primeur: de eerste G&G wedstrijd gaat van start. Het evenement is gekoppeld aan de clubmatch van de KC Kempen. Alle deelnemende honden hebben een G&G-diploma, maar met een score van boven de 70 punten. Om een echt wedstrijdelement te creëren verzwaren de keurmeesters de eisen. De vijf deelnemers kunnen op veel publieke belangstelling buigen: de media hebben hun werk gedaan. Het initiatief van de Kempenaren krijgt al snel een vervolg bij andere verenigingen. Deze ontwikkeling geeft een impuls aan de populariteit van de G&G. Op de Winnertentoonstelling vinden nog ieder jaar de kampioenschapswedstrijden voor Gedrag & Gehoorzaamheid plaats.

Foto: Komen op bevel

Foto: Voorkomen

Er worden elk jaar onderlinge wedstrijden georganiseerd met de bij Cynophilia aangesloten clubs. Elke klasse heeft zijn eigen seizoencompetitie behalve de G&GB. Er zijn wel wedstrijden voor de G&GB, maar er is alleen per wedstrijd een dagklassement met dagprijzen. Wedstrijdervaring opdoen is voor veel G&GB lopers het belangrijkste doel. Een wedstrijd gaat altijd door. Ja, dus ook als de regen met bakken uit de hemel valt en ook als de mussen dood van het dak vallen vanwege de hitte. Alleen bij onweer volgt afgelasting. Voor constante prestaties moet je hond all-weather-proof zijn.

Om deel te nemen aan een wedstrijd moet je in het bezit zijn van het eerder genoemde logboek en een startlicentie. De startlicentie vraag je aan via de vereniging of school waar je traint of via de tollerclub. Cynophilia accepteert geen rechtstreekse aanvragen van deelnemers. Inschrijven voor de wedstrijd doe je rechtstreeks bij de organiserende vereniging. Vergeet je logboek niet mee te nemen en in te leveren bij het wedstrijdsecretariaat. Zonder logboek geen wedstrijd.

De wedstrijd valt uiteen in 3 delen. Er wordt gestart met de oefeningen in de groep. Dit zijn de blijfoefeningen en voor de G&GB de oefening Gedrag t.o.v. andere honden. Daarna volgt in de ochtend de eerste helft van het individuele programma en in de middag na de lunch de tweede helft. De instructies in de ring ontvang je van de ringsteward, de keurmeester beoordeelt of de oefeningen technisch correct zijn uitgevoerd en de afwerking. Maar de keurmeester ziet ook graag een vlot werkende hond met een kwispelende staart. Traagheid kost veel punten. De combinatie die de meeste punten (van max. 320) heeft behaald, is de winnaar. Aan het einde van de middag volgt de uitslag en prijsuitreiking per klasse. Alle deelnemers kunnen vervolgens het logboek ophalen tezamen met het verslag van de keurmeester. Erg nuttig, het levert weer huiswerk op voor de eerstvolgende training en/of wedstrijd. De oefeningen die je moet uitvoeren zijn exact dezelfde als voor het examen. Wie geslaagd is voor het examen is dus voorbereid voor deelname aan een wedstrijd. Wie een diploma wil halen tijdens een selectiewedstrijd, en dat is toegestaan in alle klassen, moet dit bij inschrijving kenbaar maken. Je doet dan mee buiten mededinging, of te wel voor spek en bonen. Je prestatie telt niet mee voor het klassement en je doet niet mee voor de dagprijzen. Als je 224 punten (G&G3 -240) of meer behaalt, kun je met dit resultaat bij Cynophilia het diploma aanvragen.

Foto: Af tijdens volgen

 Foto: Indy leert sorteren met behulp van "dakjes"
Welke eeuwige roem kun je verdienen met de wedstrijden?

Nederlandse titels (in alle klassen m.u.v. de G&GB):
- Wedstrijdkampioen
- Nederlands Kampioen

De selectiewedstrijden vormen tezamen de seizoencompetitie. Wie aan het einde van het seizoen het hoogste wedstrijdgemiddelde heeft, is wedstrijdkampioen in de betreffende klasse.
Je kunt je kwalificeren voor het NK als je een wedstrijdgemiddelde behaald hebt van 256 punten of meer. Dat is niet toevallig gelijk aan de cesuur voor de kwalificatie Uitmuntend. Het NK is een toernooi van een dag. Je doet de oefeningen 2 keer, een keer 's ochtends en een keer 's middags. Degene met het hoogste gemiddelde uit 2 ronden is Nederlands Kampioen in de betreffende klasse.

Internationale titels (alleen G&G3):
- Europees kampioen
- Wereldkampioen
- Internationaal Obedience Kampioen (CACIOB)

De internationale selectiewedstrijden en de toernooien voor het Europees en Wereldkampioenschap worden georganiseerd onder auspiciën van de FCI (Fédération Cynologique Internationale, de overkoepelende kynologische wereldorganisatie). Voor deelname geldt dat je in het bezit moet zijn van het G&G3 diploma. En er komt meer bij kijken. De hond moet een door de FCI erkende stamboom bezitten. Heel zuur en spijtig voor wie een toppertje heeft zonder papieren. Maar wie ervaring heeft en ambitieus is neemt geen enkel risico, die koopt direct een rashond.

Deelname aan een EK of WK toernooi is mogelijk als je via de selectiewedstrijden een wedstrijdgemiddelde hebt gehaald van 256 punten of meer (Uitmuntend).

Op internationale selectiewedstrijden kun je het Certificat 'd Aptitude au Championnat International d'Obéissence (CACIOB) verdienen indien je wint met Uitmuntend resultaat. De nummer twee wordt Reserve CACIOB. Je kunt de titel Internationaal Obedience Kampioen behalen door ten minste 2 CACIOB certificaten te verdienen in 2 verschillende landen, waarbij geldt dat er minimaal 1 jaar en 1 dag moet liggen tussen de eerste en de laatste wedstrijd. Je moet je hond dus eigenlijk twee jaar in topvorm houden. En last but not least, je hond moet op een door de FCI erkende tentoonstelling minimaal de kwalificatie Zeer Goed hebben behaald. Op deze wijze worden uitmuntende werkprestaties gepaard aan zeer goede uiterlijke kenmerken van je hond.
Foto: Einde oefening Foto: Examen

De weg naar internationaal G&G succes is lang en loodzwaar. Maar dan hèb je ook wat. Het is een bewust beleid van de FCI. Succes is niet weggelegd voor de doorsnee huishond. En het geeft te denken dat nog steeds veel G&G beoefenaars na de G&G1 afhaken, omdat de G&G2 onoverkomelijk moeilijk en zwaar blijkt te zijn. Alle reglementswijzigingen om de doorstroom te bevorderen ten spijt. Het komt de kynologie uiteindelijk ten goede.

Wil je meer informatie over Gedrag & Gehoorzaamheid? Bezoek www.cynophilia.nl voor de wedstrijdkalender, de uitslagen. Voorts informatie over examens, wijzigingen in het reglement, opleidingen voor instructeurs, het bestellen van reglementen enz.

Bron historische informatie: 50 jaar G&G, jubileumuitgave van de K.N.K. Cynophilia.